" (...) ik begrijp dat in dit gedicht het woord tot het beeld leidt en dat beelden weer woorden oproepen (...)
Gerrit Komrij `Kost en Inwoning`
 
In deze rubriek treft u op iedere pagina een gedicht aan plus een of meer reproducties. De gedichten gaan over een kunstwerk of kunstenaar. De dichters reageren op wat ze waarnemen, de waargenomen kunstwerken zijn echter niet eenduidig. De beleving is subjectief. Wat de dichter waarneemt roept beelden op die vooral met hem zelf te maken hebben. 

Voor mij is dit telkens aanleiding de betreffende plaatjes erbij te zoeken. Soms worden kunstenaar en titel van het kunstwerk in het gedicht genoemd, soms ook is het speurwerk iets gecompliceerder. Bij het zoeken naar teksten en plaatjes kom ik soms ook muziekstukken tegen geïnspireerd op het betreffende schilderij of gedicht. Waar dit mogelijk is voeg ik deze toe. In die gevallen vindt u behalve de namen van de dichter en beeldend kunstenaar, ook de componist vermeld. 

In de loop der jaren is deze rubriek een redelijk compleet overzicht geworden van Nederlandstalige Beeldgedichten. Nog lang niet volledig, maar het streven is er. Mocht u aanvullingen hebben, heel graag. (contact)
Af en toe schrijf ik zelf ook gedichten bij beeldende kunst een overzicht hiervan vindt u via deze pagina.
 

 

Merode-Koninck
Koninck Philips 'Portret van Heiman Dullaert'
(schilderij als bedoeld in dit gedicht nog niet gevonden)

Dullaert

Willem de Mérode

 Hij was zeer ziek, en wist ’t en kloeg niet veel,
Maar greep papier en stift en teekende.
En dikwijls vonden zijn welsprekende
Vrienden hem starend naar een klein paneel.

Jaren geleden was hij deze knaap.
Zijn wang werd bleeker en zijn heldere oogen
lagen iets dieper, van ’t hoog voorhoofd bogen
De lokken ruiger langs zijn holle slaap.

Dan, droef, nam hij de ziekentroost en bleef
Gods stille komst met avondwind verbeiden.
En langde naar de ganzepen en schreef
Woorden vol broeiend goud en paars als moer
En purprig schaduwend van Christus’ lijden,
Wiens troost en heil hij sidderend ervoer.


Philips Koninck
Amsterdam 1619 – 1668 Amsterdam
Portret van Heiman Dullaert (1636 – 1684)
Oliverf op doek, 66,5 x 58,5 ca. 1658
The Saint Louis Art Museum, St. Louis (Missouri)

Koninck, ook wel Koning geschreven, is misschien leerling van Rembrandt geweest, dat wordt in elk geval vermeld door Houbraken in zijn biografie van Koninck. Hij heeft portretten en landschappen geschilderd en was in zijn eigen tijd vooral bekend als portrettist van onder andere de dichter Vondel, LINK met wie hij bevriend was.
tegenwoordig wordt hij in de eerste plaats gewaardeerd als landschapschilder. Zijn specialiteit waren panoramische vergezichten in het rivierengebied, waarbij de invloed van Rembrandt en Segers onmiskenbaar is. Koninck was eigenaar van een transportbedrijf dat tussen Amsterdam en Rotterdam voer.

Dullaert was dichter van religieuze poëzie
en schilder; hij had onder andere les gehad van Rembrandt. Een medeleerling van hem was Philips Koninck die, zo vermeldt Arnold Houbraken in zijn biografie, omstreeks 1658 een portret van hem maakte. Dat werd pas in 1916 teruggevonden. Het hangt in het Saint Louis Art Museum, St. Louis (Missouri). De gereformeerde hoogleraar J. Wille reproduceerde het in 1926 in zijn omvangrijke studie Heiman Dullaart, zijn leven, omgeving en werk. De Mérode zal zich wel door deze afbeelding hebben laten inspireren.
Toen Koninck zijn medeleerling schilderde, was deze ingeveer 21 jaar oud. De dichter laat de geportretteerde, ouder geworden en ziekelijk, op dit jeugdportret terugblikken. Hij noemt het ‘een klein paneel’, hoewel het in werkelijkheid om een doek van vrij grote afmetingen gaat. In de laatste strofe wordt Dullaert geacht zijn bekende sonnetten op het lijden van Christus te schrijven (omstreeks 1675)

Merode-Koninck  Merode-Koninck 
Merode-Koninck  Merode-Koninck 
Philips Koninck (Amsterdam 1619 – 1668 Amsterdam)