Eijkelboom-Cuyp
Aelbert Cuyp 'Portret van Pieter de Roovere, ambachtsheer van Hardinxveld' voor 1652

Pieter de Roovere als ambachtsheer van Hardinxveld
(Aelbert Cuijp)

Jan Eijkelboom

Hoog in het luchtruim geboetseerd
kijkt op zijn paard de man naar voren
maar wijst intussen naar de zalm
die onder hem wordt vastgehouden
door ’t knechtje dat daar staat en
naar hem opziet. Het tilt van de zojuist
gevangen vis een kieuw omhoog
zodat de heer, indien hij keek,
een vurig rood zou zien, als van
het mutsje dat de jongen dekt.
Zelf draagt de heer een hoed met pluim
van een verfijnder, meer bestorven rood.
De connaisseur roemt het fluweel
van zijn voorname jas.
                                   Mijn oog
komt niet tot rust, het reist
tussen de ruiter en de jongen,
van de verlopen, nog hautaine
maar dodelijk vermoeide blik
naar dat wijdopene, een schuchter
en toch eindeloos vrij kijken.

Tegen een strook van karig licht
onder het oordeel van de wolken
daagt eindelijk het besef:
van beiden ben ik de gelijke.

Aelbert Cuyp
Dordrecht 1620 – 1691 Dordrecht
Portret van Pieter de Roovere, ambachtsheer van Hardinxveld
Olieverf op doek 123,5 x 154 cm. Voor 1652
Mauritshuis, Den Haag

Cuyp, afkomstig uit een schildersfamilie, was leerling van zijn vader, met wie hij ook regelmatig samenwerkte. Hij heeft zich vooral beziggehouden met het schilderen van weidse landschappen met vee, maar schilderde ook riviergezichten, portretten en andere onderwerpen. Hij reisde een aantal malen naar Oost-Nederland en het Duitse grensgebied en maakte daar tekeningen die hij later voor zijn schilderijen gebruikte. Hij werd beïnvloed door het werk van de zogenaamde Italianisanten,  landschapschilders die in hun landschappen een Italiaans, goudkleurig licht toepasten. Veel van Cuyps landschappen hebben eenzelfde lichtval, hoewel Cuyp zelf nooit in Italië is geweest. Cuyp schilderde op latere leeftijd steeds minder en wijdde zich vooral aan zijn sociale functies in Dordrecht.

Cuyp heeft op een aantal portretten zijn opdrachtgever te paard afgebeeld, echter zonder de heroïsche pose die bij ruiterportretten gebruikelijk is. De Roovere is hier weergegeven in relatie met de belangrijkste inkomstenbron van zijn ambachtsheerlijkheid Hardinxveld: de zalmvisserij in de rivier de Merwede. Zalm werd in de 17e eeuw nog in groten getale in de Nederlandse rivieren aangetroffen.
Eijkelboom heeft veel oog voor de kleur rood van de muts,kieuwen en pluim. Zijn beschrijving van het schilderij gaat over in een interpretatie van de oogopslag van heer en knaap. Ten slotte herkent hij zich in beiden.

Eijkelboom-Cuyp Eijkelboom-Cuyp
Eijkelboom-Cuyp Eijkelboom-Cuyp 
Aelbert Cuyp (Dordrecht 1620 – 1691 Dordrecht)