Geerds-Avercamp
Hendrick Avercamp 'Schaatsers' Olieverf op paneel 24 x 38 cm Poeskin Museum, Moskou
(niet het schilderij zoals bedoeld in dit gedicht)

Winterlandschap van Hendrick Avercamp

Koos Geerds, 1988

Winterlandschap van Hendrick Avercamp
Dit is de troost voor Gods strenge plagen:
ziet, hoeveel volks het water kan dragen -
boven het zwerk schijnt een heldere lamp.

Drie boeven bungelen dood zonder kramp,
de ophaalbrug doet de verte dagen,
en in gindse tenten moogt ge vragen
om zoete drank, die uit de kommen dampt.

Van de stomme kun je leren kijken:
de wereld krijgt de voorsmaak van een feest
met de zorg van de Meester berekend.

Op een wijnvat staat intiem getekend
W . Fecit - de dove klinkt in de geest
op het doek, dat de stilte doet wijken.

Hendrick Avercamp
Amsterdam omstreeks 1585 - 1634 Kampen
Schaatstafereel nabij een stad
Olieverf, doek op paneel 47 x 89 cm ca. 1620
particuliere verzameling

Hendrick Avercamp
Amsterdam omstreeks 1585 - 1634 Kampen

Avercamp wordt wel de 'stomme van Kampen' genoemd, omdat hij stom, waarschijnlijk zelfs doofstom, was. Hij kreeg zijn schildersopleiding in Amsterdam in de traditie van de daarheen uitgeweken Vlaamse landschapschilders en ontleende daaraan onder andere het atmosferisch perspectief, waarbij diepte in het schilderij wordt gecreëerd door het naar de achtergrond toe steeds vager, steeds kleurlozer worden van de voorstelling. Avercamp werkte voornamelijk in Kampen. Zijn specialiteit waren winterlandschappen; hij leefde in een periode met een aantal extreem koude winters: de winter van 1610, 1614 en 1621

Avercamp wordt wel de 'stomme van Kampen' genoemd, omdat hij stom, waarschijnlijk zelfs doofstom, was. Kenmerkend voor zijn werk is de zeer gedetailleerde weergave van mensen uit allerlei verschillende lagen van de bevolking. Als basis voor de figuren gebruikte hij zeer verfijnde studies van figuren, vaak naar het leven getekend.
De stad op de achtergrond heeft zowel kenmerken van Kampen, Avercamps woonplaats, als van Utrecht. De ophaalbrug die 'de verte doet dagen' en die dus perspectief geeft, komt niet op het schilderij voor, maar is volgens de dichter afkomstig van het Wintertafereel nabij een dorp van Avercamp in het Mauritshuis in Den Haag. Waarom ook niet.
Voor zijn gedicht heeft Geerds zich bediend van een educatieve publicatie over Hendrick Avercamp van Hans Wiersma, waarin beide schilderijen worden afgebeeld en beschreven (1985). Daaraan heeft hij waarschijnlijk het gegeven van het monogram op het liggend wijnvat vooraan in het midden ontleend.