Heerikhuizen-Vermeer
Johannes Vermeer 'Het schildersatelier' olieverf op doek, 132,5 x 110 cm. Omstreeks 1665

Het meisje op Vermeer's atelier

F.W. van Heerikhuizen

De schelp der neergeslagen ogen
Herhaalt de ronding van 't gelaat.
Zij is nog bijna niet bewogen,
Omdat zij voor de drempel staat.

Haar kersenmond, zo zoet geduldig,
Heeft nog geen andre mond ontmoet.
De krans wordt helder en onschuldig
Gedragen als een morgengroet.

Ook de andere Fama-attributen
Geven haar teerheid een reliëf
Van samenklank, van absolute
Gehoorzaamheid aan 't pril besef

Dat alle verten nog kan wenken
Als 't in een stille kamer staat,
En geen behoefte heeft tot denken
Wanneer het door de uren gaat.

De meester, zoveel forser, breder,
Vond levenslang niet meer dan zij:
Een afstand, even koel als teder.
Te helder voor een dromerij.

Van Heerikhuizen legt het accent op het meisje, maagd nog, voor wie de toekomst nog open is. Pas in de laatste strofe besteedt hij aandacht aan de andere hoofdfiguur, de even afstandelijke oudere schilder.

Johannes Verrneer 1632 - 1675 Delft
Het schildersatelier (rechts)
Olieverf op doek, 132,5 x 110 cm. Omstreeks 1665
Kunsthistorisch Museum, Wenen

Dit schilderij heeft aanleiding gegeven tot een groot aantal theorieën over de bedoeling van de voorstelling. Algemeen wordt nu aangenomen dat het om een allegorie op de schilderkunst gaat. Dat blijkt onder andere uit het feit dat de schilder niet in een eigentijds maar in een 16e-eeuws
kostuum gekleed is. Het gaat hier dus ook niet om een zelfportret van Vermeer, zoals wel wordt aangenomen. De schilder schildert een allegorische figuur. waarschijnlijk Clio de muze van de geschiedenis. Zij heeft ook attributen van Fama de Roem. bij zich: de trompet en de krans op haar hoofd. Het schilderij bevond zich sinds 1813 in de verzameling van graaf Czernin in Wenen, die het gekocht had als een schilderij van De Hooch. In 1860 werd het voor het eerst op naam van Vermeer gesteld. in 1945 kwam het terecht in het Kunshistorisches Museum te Wenen.


Handtekening van Johannes Vermeer