Herzberg-Breughel
Pieter Brueghel 'Landschap met de val van Icarus'

De boer

Judith Herzberg

Het ergste is als alles blijft zoals het is.
Ik wil en kan niet ingrijpen ik wil
naar huis, de koeien melken, eten
en vergeten wat ik zag. Het ergste is
dat dit tumult, als op een schilderij
dat deze val, van wat?
van nacht nu bijna al
mij in één houding vat
mijn ploeg loopt vast
het blijft mij bij
ik schud het nooit meer af.
Het ergste is als zelfs vergaan
al stilgeschilderd is.

Judith Herzberg ‘interpreteert de houding van de boer op een psychologische manier: hij zegt het zelf ook, namelijk dat hij nu voor altijd samen in één stilstaand beeld verenigd is met “vergaan”, met dood (…). In dit gedicht wordt buitengewoon subtiel gewerkt met het feit dat de boer een geschilderde boer is. Hij is er zich van bewust dat zijn wereld na wat hij gezien heeft, vaststaat  “als op een schilderij”. ‘ (T. van Deel in Ik heb het Rood van ’t Joodse Bruidje lief, 1988)

Herzberg-Breughel

De Zeeman

Judith Herzberg


Mijn vrouw, die met haar armen hoog,
haar benen wijd, rok over rok en juichend
op het uiteinde van de pier zou moeten staan!

Door al het wachten is het juichen haar vergaan,
droog zit ze op haar strozak straks, droog
kijkt ze me aan.

Soms duurt het dagen voor ze op wil staan.
Ik geef haar eten, drinken, zoete vijgen
mijn eigen hevigheden houd ik in.

Dan komt het wonderbaarlijk smelten
dan gaat zij weer bewegen - lente! -
rennen, vult zij de emmers.

O Heilige Maria, juist is zij zacht, juist
rusten wij, armen en benen om elkaar
vaar ik weer uit.

'(...) we moeten aannemen dat Herzberg hem (de zeeman) door middel van deze tekst geheel heeft losgezongen uit de gebeurtenis war hij door Brueghels schilderij deel van uitmaakt. De zeeman is de volstrekt afzijdige, want hij heeft eenvoudig geen weet van wat er is voor gevallen' (T. van Deel in De Revisor, 1982/1)

Herzberg-Breughel

De Visser

Judith Herzberg


Er is verslaving in mijn staren
zodra ik uitgooi komt in mij
het woelen en het zoeken tot bedaren
mijn oog rust op de dobber, maar het is meer
dan rusten, het is alsof ik eindelijk
vrij ben op één plek te blijven,
en zo verstijft mijn blik - ik wacht niet
op het bijten van een vis - ik lijm
het ogenblik. Ik hoef niets hoef niet
te kijken. Bepaal mij tot de rimpelingen
bemoei mij niet in diepte door te dringen.
Los van wat boven of wat onder mij
verschijnt, verdwijnt, los van wat was
en los van wat nog te gebeuren staat.
De gladde kleuren die het vlakbij water glanst
zijn mij al veel te veel gebeuren
en kijk daar komt de eerste ring
van één of ander verre dompeling.
Wat kan ik beter doen dan niets,
dan niet bewegen. Zelfs het geringste
opslaan van een oog haalt onherstelbaar
overhoop en brengt te weeg en brengt te weeg.

De visser ‘merkt Icarus’ ongeval alleen op als “ring van één of andere verre dompeling” (…).’ (T. van Deel in De Revisor, 1982/1)



Pieter Brueghel
(?) omstreeks 1527 – 1569 Brussel
Landschap met de val van Icarus
olieverf op doek 73,5 x 112 cm omstreeks, 1558

De gedichten De Boer, De Zeeman en De Visser, zoals opgenomen in de bundel Botshol (1980) werden door Judith Herzberg geschreven in opdracht van de theaterschool in Amsterdam. Zij maken deel uit van het libretto: De val van Icarus.

Meer Breughel op deze site:
Brueghel - Alstein, Breughel - Anker, Brueghel - Auden, Brueghel - Berryman, Brueghel - Burnier,   Brueghel - Claus, Brueghel - Coninck, Brueghel - Emmens, Brueghel - Enquist, Brueghel - Foerster, Brueghel - Hawinkels01, Brueghel - Hawinkels02, Brueghel - Herzberg, Brueghel - Jooris, Brueghel - Kal, Brueghel - Kopland, Brueghel - Langland, Brueghel - Mare de la, Brueghel - Verwey, Brueghel - Smit, Brueghel - Spillebeen01, Brueghel - Spillebeen02, Brueghel - Spinoy, Brueghel - Szymborska, Brueghel - Velde, Brueghel - Vestdijk, Brueghel - Williams01, Brueghel - Williams02, Brueghel - Williams03, Brueghel - Williams04, Brueghel - Williams05, Brueghel - Williams06, Brueghel - Williams07, Brueghel - Williams08, Brueghel - Williams09, Brueghel - Williams10

Icarus-gedichten

KunstKolom Pieter Breughel

Breughel tekeningen.