Jellema-Fyt
Jan Fyt 'Stilleven met haas vruchten en papegaai' 1647

Fyt fecit

C.O. Jellema

Komt wie vraagt ver? Die papegaai. Bewaakt
hij patrijzen niet voor de poes al koud?
Is het dat poezeoog dat hem weerhoudt
te duiken naar een duif niet schoongemaakt

voor snavels? Spant dat klauwtje, vastgehaakt
in dons, tot graai of sprong zich? Wie vertrouwt
als prooi het meest zichzelf? – Tot, niet geschouwd,
de deur in ’t slot valt en een voetstap kraakt,

Houden vrees en begeerte evenwicht:
daartussen als ooit Petrus opgericht,
zo op zijn kop, gestolde hazeschrik.

Meesterhand dwingt in dingen vergezicht:
een kunstig avondmaal. Wie vraagt ben ik.
Mij kijkt het haas aan met zijn doodste blik.

Jan Fyt
Antwerpen 1611 – 1661 Antwerpen
Stilleven met haas, vruchten en papegaai
Olieverf op doek 70,5 x 97 cm. 1647
Hermitage Leningrad

Fyt was leerling van de stillevenschilder Frans Snyders in Antwerpen. In de periode 1633 – 41 maakte hij een aantal grote reizen naar Frankrijk en Italië. Stillevens met dieren waren zijn specialiteit.

Met Potters De Kettinghond en Van Hoogstratens Zelfportret was dit stilleven te zien op de tentoonstelling ‘Meesterwerken uit de Hermitage’, die in het late voorjaar van 1985 in Museum Boymans- van Beuningen werd gehouden. Jellema schreef over de drie schilderijen de sonnettenreeks ‘Hermitage’, dat met ‘Fyt fecit’ begint. De twee andere gedichten hebben dezelfde titel als het schilderij heeft.
De dichter laat de twee levende dieren uit het stilleven, de papegaai links en de poes rechts, elkaar nauw lettend in het oog houden. De papegaai belet zo de poes zijn begeerte te volgen, de poes de papegaai. De aan zijn achterpoten opgehangen haas verwijst naar de met het hoofd naar beneden gekruisigde Petrus. Zelfs aan iemand die, zoals de dichter, het schilderij zorgvuldig ondervraagt, geeft het zijn geheim niet prijs.

Jellema-Fyt
Jellema-Fyt Jellema-Fyt 
Jellema-Fyt Jellema-Fyt
Jan Fyt (Antwerpen 1611 – 1661 Antwerpen)