Henri Jonas Christus aan het kruis in de kleine Looiersstraat - 1935

Henri Jonas 'Christus aan het kruis in de kleine Looiersstraat' - 1935

 Jonas



Manuel Kneepkens

Inside the Whale


God lijft mij vannacht nog in

Zijn harpoen is mijn penseel! 

Aldus


Jonas

    Bedoel je de Profeet
    die in de buik van de walvis?

Nee, de schilder  Jonas
opgesloten
bij de Broeders van Venray


Op de gouden deur van de hemel
schilderde hij

voor hem geopend
 


dicht
voor 
ons


Henri Jonas Gebrandschilderd raam in het Bilthovense sanatorium Berg en Bosch
Henri Jonas Gebrandschilderd raam in het Bilthovense sanatorium Berg en Bosch

Henri Jonas werd op 28 mei 1878 geboren in de Maastrichter Smedestraat nummer 2930 te Maastricht als tweede kind van Charles Jonas, meesterknecht huisschilder, en Fieneke Jungslaeger. Na zijn lagere schooltijd trad Henri Jonas in de voetsporen van zijn vader en werd ook (leerling)huisschilder. ‘s Avonds volgde hij de tekenlessen van Rob Graafland aan het Stadsteek instituut en vanaf 1902 ook aan de Zondagsschool voor Decoratieve Kunsten. Op 2 juni 1903 trouwde Henri Jonas met Netteke Roukens. Het huwelijk zou kinderloos blijven. Op 31 maart 1915 werd hij weduwnaar omdat Netteke, op 38-jarige leeftijd, overleed aan tuberculose. De dood van Netteke en een jaar daarna die van zijn vader zette het leven van Henri op z’n kop en hij besloot het roer om te gooien. In 1916 zegde hij zijn baan als huisschilder op en vertrok met een subsidie van de stad Maastricht naar Amsterdam. Tot augustus 1918 volgde Jonas de opleiding aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten, daarna keerde hij weer terug naar Maastricht. De onrust die hem na het overlijden van Netteke en zijn vader had overvallen, was echter nog niet geweken en Henri Jonas reisde enkele jaren door Europa en Noord-Afrika. Na zich in 1922 definitief in Maastricht te hebben gevestigd, in ‘het huis met de roos’ aan de Kleine Looierstraat nummer 10, werd Henri Jonas leraar schilderen aan het Stadsteek instituut, dat enkele jaren later de Middelbare Kunstnijverheidsschool werd. In deze jaren hervond Jonas zijn innerlijke kracht, die resulteerde in een krachtige expressie in zijn werk. Tussen 1925 en 1932 bloeide Jonas’ talent. In deze jaren – in 1925 of 1926 – leerde Henri Jonas in Parijs bovendien het bekende schildersmodel Eugénie Servais kennen, met wie hij een relatie kreeg. Onder druk van zijn kerkelijke opdrachtgevers, kon hij echter niet met haar trouwen – Eugénie was immers een gescheiden vrouw – hetgeen Jonas in een ernstig conflict bracht met zijn geweten en hem het diepe besef gaf dat hij, wat hij ook zou kiezen, altijd zou verliezen. De innerlijke tweestrijd die hiervan het gevolg was, leidde in 1933 tot een diepe depressie. De periode van januari 1933 tot juli 1937 heeft Jonas doorgebracht in achtereenvolgens de Valeriuskliniek in Amsterdam, de Sint Willibrordus Stichting in Heiloo en vanaf oktober 1933 in het Sint Servatius Gesticht in Venray. In augustus 1937 trouwde Henri Jonas alsnog met de inmiddels ‘weduwe’ geworden Eugénie Servais.


Henri Jonas Eva in het stadspark
Henri Jonas 'Eva in het stadspark'

Henri Jonas De Servaasbrug 
Henri Jonas 'De Servaasbrug'