Melissen-Goyen
Jan van Goyen 'Landschap met twee eiken' 1641

A 123
Canvas 88.5 x 110.5
signed and dated I V G 164


Sipko Melissen, 1985

Stadsgeluiden sterven af
bij het beklimmen van de trap
ik kom weer voor het schilderij
'landschap met twee eiken'

onder de scheve bomen
twee kleine kromme mannen
naar elkaar toe gebogen
een zware lucht daar boven

één man passeerde juist
en is nu op het punt
voor eeuwig te verdwijnen
achter de kleine heuvel

zijn verte beslaat de breedte
van het canvas waar ik voor sta
de ruimte hem toegemeten
is groot genoeg voor twee

zal ik dezelfde kant opgaan
vóór de rivier haal ik hem in
dan kan ik ook zijn ogen zien

om vijf uur dwingt een bel
ons richting garderobe
mijn gedachten blijven achter

bij de man die onaantastbaar
het immense veld door ging
om voor het donker aan te komen

en die volmaakt werd opgenomen
in de vierkante meter verbeelding
van de schilder Jan van Goyen

Jan van Goyen
Leiden 1696 - 1659 Den Haag
'Landschap met twee eiken' 1641
Olieverf op doek 88,5 x 110,5

Jan van Goyen
Leiden 1696 - 1659 Den Haag

Woonde achtereenvolgens in Leiden, Haarlem en Den Haag. Hij was een buitengewoon produktief landschapschilder, maar hield zich daarnaast ook bezig met handel (en speculatie). Op zijn talloze reizen door Nederland heeft hij een groot aantal tekeningen gemaakt. In zijn landschapschilderijen van na omstreeks 1630 past hij een eenvoudige opzet en een opvallende, tonale schilderwijze toe, met tonen van bruin, grijs en groen en weinig kleur.

Een schilderij met een oppervlakte van bijna één vierkante meter is ongewoon in Van Goyens oeuvre, dat grotendeels uit kleinschalig werk bestaat. Zijn gebruikelijke tonale weergave van het landschap is echter ook hier aanwezig.
Recent onderzoek heeft gesuggereerd, dat dit schilderij een moraliserende betekenis zou hebben. De koutende mannen onder de (bijna dode) boom zouden een symbool zijn voor de verkeerde manier van leven van de mens, de reiziger met de knapzak op de rug verbeeldt dan de juiste wijze: hij vervolgt trouw zijn levensweg.
'A 123' is het inventarisnummer waaronder het schilderij in de catalogus van het Rijksmuseum vermeld staat. Melissen gebruikt het, aangevuld met andere gegevens betreffende het schilderij, waaronder de initialen van de schilder, als titel. Hij geeft daarmee duidelijk te kennen, dat wat volgt over een schilderij gaat. Niettemin zou de weglopende, derde, man te achterhalen zijn, als niet om vijf uur het Rijksmuseum moest worden verlaten. De werkelijkheid belet de 'ik' in hem een reisgenoot te vinden. Alsof het schilderij dat al niet doet.