Max Beckmann The beginning
Max Beckmann 'The beginning'

Fantasie voor Fort Europa



Marlene van Niekerk

 

Sluit je ogen en herinner je in een verlangzaamde pas de immer draaiende oorlogsmolen, hij is je welbekend, gutsende fonteinen van rook en stof, het voortdurend knallen, het dak dat instort op de emaillen schotel met drie perziken voor een middagmaal, een voorzaat onder een moerbeiboom achter een ster van gekraakt glas. Aanschouw de vrouw die om haar kinderen schreeuwt, de man met zijn bundel matrassen, sluit je ogen, denk aan de vlucht uit de verwoeste stad naar onbegaanbare woestijnen. Zelfs het drieluik van Max Beckman mag je soms te binnen schieten, de altijd mee vluchtende gemaskerde beul, de vergeefse vis van vrede die de koning, weerloos, tijdens iedere vaart langs bakboord aait, de aankomst met een koortsige telg in een volgend bestek van foltering. Verval niet in herhaling van je onmacht, kijk maar eens utopisch, vestig geen hoop op Assad of Al·Baghdadi , maar op ons die aan de steigers staan aan beide kanten van de oceaan.

Stel je voor, al is het in een klein gedicht, samenwerken als gegeven, gewoon de wil van pionier gewassen plus een bodem van ontvankelijkheid. Kijk, het is als distelkoppen waaruit duizend zaden blazen met het élan van een seizoensverschieting. Zie vaarwel gewenste wezens voorzien van water, honing en witbrood, toegerust met extra vlerken, getuige het zweven van doorstraalde dons, lichtend 's nachts over de drukte van onze voorbereiding aan een verre kade. Stel je voor: de voeten dalend naar de nieuwe grond, en een opvang aan een borstkast van welwillendheid , zie in ieder dorp een strijkorkest

met dansers buitelend in verwelkoming , herken het deppen van gewrichten, de troostende verbanden om de knokkels, borden hete goulash in hutten met gekleurde kleden, uitzicht op een wei, een spinnenwiel, timmerplaats met planken voor het maken van de eerste stoelen, zes kippen en een geit, een moestuin met rijpe tomaten, kleine scholen aan de gracht geplaatst rond Brussel, aan iedere deur een neergelaten brug voor de osmose van syllaben, iedere avond een bezoekuur van vreemdelingen wederzijds, uit  ootmoed voor de lucht die alle wezens ademen en waaruit ze prille frasen voor elkaar vertalen: ik ben geboren daar en daar, mijn moeder had amandelogen, mijn vader was een molenaar.

 

Max Beckmann De Argonauten drieluik
Max Beckmann 'De Argonauten'


As a child growing up in Leipzig, Germany, Beckmann was especially fond of illustrating imaginative journeys. In Beginning, Beckmann looks back to his childhood with fondness and humor. Completed in 1949 when the artist was sixty-five years old, the panels are autobiographical. Beckmann’s memories of his schooldays in Germany are balanced by a dream fantasy on the right and left panels, respectively. In the central panel, childhood memories and dream worlds intermingle. Deeply impacted by both World Wars and his exile from Germany, Beckmann’s work typically integrates tragic themes with expressionistic brushwork and bright colors.

Max Beckmann Quappi in blue 1926
Max Beckmann 'Quappi in blue' 1926