Pels-Rembrandt
Rembrandt van Rijn 'Aristoteles peinzend bij een borstbeeld van Homerus'

Rembrandt

Andries Pels

(fragment)


Gy mist zeer grof, wilt gy 't gebaande pad verliezen,
Wilt ge, als wanhoopende, een gevaarelyker kiezen;
En met onduurzaam lof te vreden, doen, gelyk
De groote Rembrand, die ' by Titiaan, van Dyk,
Noch Michiel Angelo, noch Rafael zag te haalen,
En daarom liever koos doorluchtiglyk te dwaalen,
Om de eerste ketter in de schilderkunst te zyn,
En menig nieuweling te lokken aan zyn ' lyn;
Dan zich door 't volgen van ervaarene te scherpen,
En zyn vermaard penseel den reglen te onderwerpen,
Die, schoon hy voor niet één van all' die meesters week
In houding, noch in kracht van koloryt bezweek,
Als hy een' naakte vrouw, gelyk 't somtijds gebeurde,
Zou schild'ren tot model geen Grieksche Venus keurde;
Maar eer een' waschter, of turftreedster uit een' schuur,
Zyn' dwaaling noemende navolging van Natuur,
Al 't andere ydele verziering. Slappe borsten,
Verwrongen' handen, ja de neepen van de worsten
Des ryglyfs in de buik, des kousebands om 't been,
't Moest al gevolg zyn, of natuur was niet te vreên;
Ten minsten zyne, die geen regels, noch geen reden
Van evenmaatigheid gedoogde in 's menschen leden;
En doorzigt alzo min, als tusschentydte, woog,
Nock wikte met de kunst, maar op de schyn van 't oog.
Die door de ganscha Stad op bruggen, en op hoeken,
Op Nieuwe, en Noordermarkt zeer yv'rig op ging zoeken
Harnassen, Moriljons, Japonsche Ponjerts, bont,
En rafelkraagen, die hy schilderachtig vond,
En vaak een' Scipio aan 't Roomsche lichaam paste,
Of de éd'le leden van een Cyrus meê vermaste.
En echter scheen hem, schoon hy tot zyn voordeel nam,
Wat ooit uit 's waerelds vier gedeelten herwaarts kwam,
Tot ongemeenheid van optooisel veel te ontbreeken,
Als hy zyn beelden in de kleederen zou steeken.
Wat is 't een schade voor de kunst, dat zich zoo braaf
Een'hand niet beter van haare ingestorte gaaf
Gediend heeft! Wie had hem voorby gestreefd in 't schild'ren?
Maar och! hoe ed'ler geest, hoe meer zy zal verwild'ren,
Zo zy zich aan geen grond, en snoer van regels bindt,
Maar alles uit zich zelf te weeten onderwindt!

Pels-Rembrandt
Rembrandt van Rijn 'Hendrickje Stoffels' (Louvre - Parijs)