Vroegindeweij-Hobbema
Meyndert Hobbema 'Het laantje van Middelharnis' 1689

Straat

Rien Vroegindeweij

De straat waar ik geboren ben,
heeft gelukkige tijden gekend.
Want slaan we er Prisma 381 op na,
dan lezen we dat Meindert Hobbema:

'in zijn zonnige Gelderse landschappen
met watermolens een
blijmoediger kijk op de natuur geeft
dan zijn leermeester Jacob van Ruisdael,
en in een gelukkig moment een
der statigste Hollandse landschappen
schiep: Het laantje van Middelharnis.'

Het laantje heet nu Steeneweg en
ligt in een grauwe nieuwbouwwijk.
Geluk en statigheid zijn daar verdreven,
geen schilder geeft er nog blijmoedig kijk.

Het schilderij dat hangt in Londen,
in een museum van de staat.
Ik heb hem daar gezien, mijn straat,
achter glas, door de eeuwen ongeschonden.

Meyndert Hobbema
Amsterdam 1638 – 1709
Het laantje van Middelharnis 1689
olieverf op paneel 103,5 x 141 cm.

Meyndert Hobbema
Amsterdam 1638 – 1709

Hobbema was waarschijnlijk enige tijd (en wellicht ook de enige) leerling bij Jacob van Ruisdael in Amsterdam. Hij specialiseerde zich in eenzelfde soort onderwerpen, voornamelijk bosgezichten en landschappen met watermolens.
Omstreeks 1668 trouwde hij met Eeltje Vinck, de huishoudster van de Amsterdamse burgemeester Lambert Reijnst en werd hij aangesteld tot wijnroeier, officieel controleur van de inhoud van wijnvaten en gaarder van de Amsterdamse wijnaccijns. Samen zouden ze vijf kinderen krijgen. Sindsdien nam zijn productie van schilderijen af, hoewel hij in 1689 nog zijn meesterwerk schilderde, Het laantje van Middelharnis.

Vroegindeweij-Hobbema
Meyndert Hobbema 'Het laantje van Middelharnis' - detail - 1689

Het laantje van Middelharnis is een afbeelding van de Steeneweg of het verlengde daarvan de  Boomgaardweg in Middelharnis, die in 1664 met bomen beplant was. Links aan de horizon is het silhouet van het stadje te zien.
De datering maakt het schilderij extra intrigerend. Drie decennia daarvoor schiep de jonge Hobbema een aantal fabelachtige landschappen. En hoewel niet jong gestorven zoals Carel Fabritius of Paulus Potter kunnen we toch slechts speculeren waar zijn talent hem zou leiden. Van de laatste veertig jaar van zijn leven hebben we slechts enkele voorbeelden. Een daarvan is Het laantje van Middelharnis.
Hobbema is een geval apart, in 1668 trouwde hij met Eeltje Vinck, de huishoudster van de Amsterdamse burgemeester Lambert Reijnst en werd hij aangesteld tot wijnroeier, officieel controleur van de inhoud van wijnvaten en gaarder van de Amsterdamse wijnaccijns. Samen zouden ze vijf kinderen krijgen. En ach schilderen is ook geen garantie voor geluk en brengt even veel sleur en routine mee dan het werk van een ambtelijk controleur.
Op hoge leeftijd, een onopvallende weduwnaar voorbestemd voor het armengraf, heeft Hobbema misschien nog wel eens gedacht aan zijn oude overbuurman aan de Rozengracht in Amsterdam. Rembrandt van Rijn, die veertig jaar eerder gestorven was in dezelfde omstandigheden, aan diezelfde gracht. Rembrandt is zijn roeping echter altijd trouw blijven volgen, tot het bittere einde.
Zijn moed of die van Hobbema?

Met Prisma 381 wordt Prisma pocket 381 bedoeld, Casper de Jong 'Schilderijen zien'. Anders dan in het gedicht hangt het schilderij in de National Gallery in Londen niet achter glas.

Vroegindeweij-Hobbema  Vroegindeweij-Hobbema 
Vroegindeweij-Hobbema  Vroegindeweij-Hobbema 
Vroegindeweij-Hobbema 

Meyndert Hobbema

Vroegindeweij-Hobbema

tekening 'Het laantje van Middelharnis' 1699 maker onberkend